M. Fethullah Gülen Hocaefendi'nin yazı heyeti kitapları nasıl derliyor? Yusuf Sûresi ile Fâtiha ve Bakara Sûresi Tefsiri'nin perde arkasındaki titiz derleme süreci hakkında bilgi edinin.
Öncelikle hoca efendinin bütün sohbetleri, vaazları gibi bütün dersleri de kaydedilmişti. Tabii kaydedilmeyenler olmuştur illaki uzun bir süreç. Çünkü 30-40 yıllık bir süreçten bahsediyoruz. 40 yıl ve daha ötesi hoca efendi ders yapıyor. Bunların büyük çoğunluğu kayıt edilmişti Türkiye'de. Burada da kaydedildi. Amerika'daki dersler de kayıt edildi. Daha sonra bir heyet tarafından İstanbul'da bu ders kayıtları deşifre edildi, yazıya geçirildi. Bunlar tabii bir kenarda duruyordu. Kitaplaşmayı bekliyordu. Ama zannediyorum sıra gelmedi. Vakit olmadı. Yani diğer sohbetler, vaazlar, mantılı sohbetleri, çok 80 öncesi vaazların kitaplaştırılması, bunlar daha çok öne çıktığı sıraya girdiği için bu derslerin kitaplaşması konusu çok ağırlıklı gündem olmadı. Fakat nasip bu zamana. Bu dönemeymiş. Biraz da sürecin de getirdiği sıkıntılar akabinde yani hoca efendinin ilminin, irfanının ortaya konmasıyla alakalı sağ olsunlar dertlenmişler. Bu işle ilgili insanlarımız. Sonunda karar verildi ve bu dersler kitaplaştırılsın istendi. Zaten deşifre olarak elimizde hazırdı. Nereden başlayalım? Yani hadis, akide, tefsir dersleri var, tasavvuf dersleri var. Bunlara dair kitaplar okumuş. Arapça gramere dair hatta okunan eserler oldu. Kitap özetleri yapıldı. Mesela Hoca efendinin huzurunda yıllarca. Nereden başlayalım diye düşünüldüğünde en çok öne çıkan ve en çok etrafta kamuoyu tarafından da bilinen bir tefsir dersi vardı. O derste aslında diğer dersler de okunuyordu ama genelde yaygınlaşması tefsir dersi şeklinde olunca biz de meseleye tefsirden başlayalım istedik. Neticede Yusuf suresinde kanaat getirdik ve ona başladık.
Ne yaptık? 1. ayetle alakalı Hoca Efendi 90'lı yıllarda tefsir dersleri esnasında ne demiş? 2000'lerde ne demiş? 2010'larda ne demiş? 2020'lerde yapılan meal dersinde ne demiş? Bütün bunları o birinci ayetin altına topladık. Bir hocamız bunu yaptı. Sonra bunlar bir hocamızın önüne kondu. O da bütün bu akışı, bütün bu denilen sözleri, söylenen sözleri, sorular sorulmuş, onlara cevaplar vermiş hoca efendi. Verdiği cevapları hepsini oraya koyduk. Bunların hepsini yazı diline çevirdi, kompoze etti. Bu şekilde o ayetle alakalı söylediği şeyler toparlanmış oldu. Ayrıca mevcut eserlerde hoca efendi acaba o ayetle alakalı başka bir şey söylüyor mu? Burada söylediklerinin dışında farklı bir şey söylüyor mu? Bunları da değerlendirdi. Tamamen aynısıyla alma şeklinde olmasa bile onlardan da istifade ederek o bütün konuşma dilini yazı diline çevirdi, kompoze etti ve ondan sonra müzakere hazır hale getirdi. Bu şekilde bütün ayetler tamamlandı. Sonra bu tamamlanan metni biz kendi aramızda müzakere ettik. Baştan sona okuduk. Her yönüyle okumaya çalıştık. Yani hoca efendinin kastı neydi? Muradı neydi? Ne demişti acaba? Şurası doğru anlaşıldı mı tam olarak? Yanlış anlamaya müsait bir durum var mı? Gibi, bütün yönleriyle değerlendirmeye çalıştık. Bu müzakere ekibinde müzakere ekibi de kitabı baştan sona bitirdi. Aslında bu bir toplu editasyondu. Yani baştan sona bir düzeltme ya da gözden geçirme çalışmasıydı. Daha sonra bu ekibin elinden çıkınca kitap kitaplaşma sürecinde okumasını istediğimiz hocalarımız var. Hoca Efendinin Rahle-i Tedrisinden geçmiş hocalarımız var. Onlara gönderdik. Okuyun dedik. Hoca Efendiyi biliyorsunuz. Derslere katıldınız. Yıllardır talebelik yaptınız. Bu eseri okuyun baştan sona. Gözümüze takılan ne varsa, ne yönden neler söyleyecekseniz bütün kanaatlerinizi belirtebilirsiniz. Onlar okudular. Zannediyorum 5-6 kişi bu şekilde okudu. Onlar söyleyeceklerini söylediler. Bize gelen tashihleri, düzeltmeleri biz kitaba girdik. Bu düzeltmeler tabii ki hoca efendinin duruşunu, düşünüşünü, duyuşunu, oturuşunu, kalkışını, hissiyatını bilen insanlar tarafından yapıldığı için yani hoca efendiyi oraya yansıtma konusunda herhangi bir şüphemiz yok. Zaten iki tane ayrı heyetin elinden geçmiş oluyor bu kitap toplu olarak. Bir de böyle ayrı ayrı şahıslar da okuyunca daha bir mütekamil hale geliyor kitap. Tam bir kitap diline çevirme çalışması yapıldı. Yani malumunuz hoca efendi konuşuyor ama o bir kitap dili olmuyor. Hoca efendi ne kadar kitabi konuşsa da yine de insan olarak konuşmanın bir esnekliği var. O esnekliği biz konuşmada bırakarak kitaba kitap diliyle çevirmeye çalıştık. Bunu da zaten hoca efendi söylemişti. Bir kitap gibi yazılması lazım. Kitap diliyle yazılması lazım. Konuşma dili olmaması lazım gibi tenbihleri olmuştu. O istikamette kitabı oluşturduk ve ortaya bir Yusuf suresi kitabı çıktı.
Bu bize kanaat verdi ki böyle bir üslup oluştu. Yani bu üslupta o zaman baştan başlayıp sona kadar devam etmek lazım fikri oluştu. Baştan başladık. Fatiha suresinden başladık. Fatiha üzerine mülazılar kitabı vardı zaten hoca efendinin ama hoca efendinin orada söylemediği, burada dersler arasında, derslerin içerisinde söylediği derslerde geçen konuların ilhamıyla hoca efendilerin farklı söylediği şeyler vardı. Biz onları da topladık. Tam bir Fatiha suresi baştan sona mütekamil olmasa da fakat Fatiha'ya dair hoca efendinin bir kısım notları şeklinde onları da tuttuk ve sonra geçtik Bakara sure-i celilesine ve Bakara suresinin ilk 39 ayetini ele aldık. Çünkü 40. ayetten itibaren Beni İsrail konusu başlıyor. Oraya girmeyelim dedik. Bir konu bütünlüğü olsun. 39 ayeti aldık. Fatiha suresini aldık. Bunları da işte az önce anlattığım o metotla okuduk, değerlendirdik. Yazı diline çevirdik. Kontroller yapıldı, kaynaklar bulundu, bibliografiya oluşturuldu vesair ve bundan sonra işte ikinci bir kitap olarak piyasaya çıktı. Bundan sonraki çalışmalar da inşallah bu şekilde devam edecek.
- ilahiyatçı yazar Rasim Haner
Bu içerik, ilahiyatçı yazar Rasim Haner'in Süreyya Kitap'a verdiği röportajdan derlenmiştir. Röportajın tamamı için bağlantıya göz atabilirsiniz.
Bu yazıda bahsedilen titiz derleme sürecinin ürünlerine ulaşmak ister misiniz? Süreyya Kitap'ın tüm yayınlarına buradan göz atabilir, M. Fethullah Gülen Hocaefendi'nin külliyatına ise Fethullah Gülen Kütüphanesi üzerinden ulaşabilirsiniz. Yazıda bahsedilen Fâtiha ve Bakara Sûresi Tefsiri ile Yusuf Sûresi Tefsiri'ne de buradan ulaşabilirsiniz. Avrupa'nın her yerine 4,45€'dan başlayan kargo seçenekleriyle kapınıza teslim ediyoruz.
